Freelance web tasarım pazarında sıkça karşılaşılan bu duruma karşı, işin en başından önlem almanın bir yolu var: Projelendirme. Henüz çalışmaya başlamadan müşterinin karşısına web sitesinin kapsamı, özellikleri, alt yapı ve teknik detayları,  ödeme ve iş takvimini içeren bir proje teklifi ile çıkmak; hem harcayağınız emek ve zamanın karşılığında güvenceniz olacak, hem de müşterinize karşı profesyonel ve güven veren bir başlangıç olacaktır.

Projelendirme nasıl yapılır ve nelere dikkat edilmelidir?

Ben projelendirme yaparken genelde 3 bölüme ayırıyorum:

1. Projenin tanımı

2. Proje kapsamı ve özellikleri

3. İş ve ödeme takvimi

“Genelde” diyorum çünkü farklı projelere göre farklı ana başlıklar dahil olabiliyor. Ama genel olarak bu 3 ana başlık, hem müşteri hem sizin açınızdan yeterli olacaktır.

1. Projenin tanımı

Projelendirmenin ilk adımı mutlaka projenin tanımı olmalı. Projeyi teknik detaya girmeden ana hatları ile tanımlayın, bunu yaparken müşterinin sizden ne istediğinden tam olarak emin olun. Daha ilk adımda müşterinin aklında soru işareti oluşturmamaya özen gösterin. Kendisinin sizden ne istediğini anladığınızı ona kanıtlayın. Daha sonra projenin özelliklerini ve teknik detaylarını belirlemek için 2. bölüme geçebilirsiniz.

2. Proje kapsamı ve özellikleri

Projelendirmeyi yaparken, müşteriye sunacağınız en önemli bölüm projenin içeriği ve özellikleridir. Projeyi iyi analiz ettikten sonra, kapsamını belirleyerek müşterinizin ileride sizden isteyeceği fazladan iş yüküne karşı kendinizi garanti altına almış olursunuz. Müşteri açısından baktığımızda ise; web sitesinin sahip olacağı bütün özellikleri tüm hatlarıyla sunarak, ‘ne yaptığını bilen, işinin uzmanı’ imajını müşterinize göstermiş olursunuz. Bu, daha teklif aşamasındayken müşterinize karşı güven verici bir hareket olur.

Bu bölümde, arayüz tasarımından başlamak üzere web sitesinin hazırlık aşamaları, sitenin tamamlandıktan sonra sahip olacağı tüm özellikler, hangi alt yapı ve programlama dillerinin kullanılacağı, ortalama sayfa sayısı, dil seçenekleri, tarayıcı uyumluluğu gibi detayları listeyebilirsiniz. Tabii bunu yaparken, müşterinin anlamayacağı çok fazla teknik detaya girmemeye, özellikle de yapacağınız işi fazla göstermek için abartıya kaçmamaya özen gösterin. Müşterinin aklını çok karıştırmak işi kaçırmanıza neden olabilir.

3. İş ve ödeme takvimi

İş takvimi hazırlamak bence projelendirmenin en zor bölümü. Proje aşamalarının her biri için bir süre belirlemek, hangi aşamanın ne kadar zamanınızı alacağını kestirebilmek başlarda gerçekten zor oluyor. Ama işinizde deneyim kazandıkça bu konuda kendinize güveniniz artacak, karar vermekte eskisi kadar zorlanmayacaksınız. Daha önce fiyatlandırma ile ilgili Freelance web tasarımda fiyatlandırma stratejisi başlıklı bir makale yazmıştım. Okumanızı tavsiye ediyorum. Çünkü bu bölümde nasıl fiyatlandırılması gerektiğinden bahsetmeyeceğim. İş takviminde proje süresine odaklanmak istiyorum.

Diğer önemli bir husus ise; işi almak için siteyi yapabileceğinizden daha kısa sürede bitirebileceğinizi iddia etmeyin. Tam tersine, eğer bu işte yeniyseniz; toplam süre için tahmin ettiğinizin birkaç gün fazlasını yazın. Çünkü projenin herhangi bir anında hiç hesapta olmayan aksaklıklar ve gecikmeler yaşanabiliyor.

Standart kurumsal tanıtım siteleri için, iş takvimini genel olarak 3 ana sürece ayırmak benim işime geliyor şahsen. Ve ödeme planını 1/4, 1/4, 1/2 şeklinde 3 bölüme ayırarak her sürecin öncesinde talep ediyorum.   Böylece, projenin tüm aşamalarında kendimi ve projeyi garanti altına alıyorum.

Arayüz tasarımı: Sitenin ana sayfasını tasarlayacağınız bu zaman dilimi zorlu bir süreçtir. Bu süre sonunda müşteriyi memnun etmek için; kurumsal kimlik ve tipografi bilginiz ile tasarım deneyiminizi ve uzmanlığınızı konuşturmanız gerekecektir. Bu nedenle iş takviminin ilk zaman dilimini doğru belirleyin (Ben genelde sadece ana sayfa tasarımı için en az 3 gün süre istiyorum). Ana sayfayı bitirdikten ve müşteriyi memnun ettikten sonra alt sayfa tasarımları için ayrıca süre belirleyebilirsiniz. Bu sürecin başında toplam fiyatın 1/4′ünü talep edebilirsiniz. Miktar küçük olduğu için, müşteri büyük ihtimalle işe başlarken ödeme yapmayı kabul edecektir.

Html kodlama (ve arayüz giydirme):  Html kodlama daha çok zamanınızı alacak olsa da, tasarım aşamasından alnınızın akıyla çıktıktan sonra, daha stressiz ve daha özgür bir süreç sizi bekliyor. Kurumsal tanıtım sitelerinde Html & CSS kodlama için ortalama 2 hafta yeterli oluyor bana. Eğer sitenin PHP, ASP ya da ASP.NET gibi bir alt yapısı olacak ise, arayüzü ve Html kodlamayı bu yapıya giydirmek için ihtiyacınız olan zaman da bu sürece dahil olacaktır. Bu nedenle, bu aşama için belirleyeceğiniz sürenin size yeteceğinden emin olun.  Toplam fiyatın 1/4′ünü, bu aşamaya başlamadan önce talep etmeyi unutmayın.

Projenin test yayını ve teslimatı: Web sitesini bitirdikten sonra müşteri ile birlikte gerçekleştireceğiniz test yayın süreci için 3 gün yeterlidir. Tüm siteyi müşteriye çalışır halde gösterdikten ve test ettikten sonra, teslim etmeden önce ödemenin geri kalan kısmının tamamını talep edin. Bu aşamada önemli bir hatırlatma ise; test yayınını mümkünse kendinize ait bir web alanında (sunucuda) gerçekleştirin.

Sonuç olarak;

Bütün bu anlattıklarımı dikkate alarak hazırlayacağınız bir proje teklifi, yasal ve hukuki kapsamı çok net olmayan bir çalışma şeklinde harcadığınız emeğin ve zamanın karşılığında size daha yolun başından itibaren bir çeşit teminat olacaktır.

Günümüzün web trendi

Aslında “trend” dediğimiz şey, sadece gelip geçici bir moda olarak ifade edebileceğimiz bir kavramken, günümüzün web trendi olan sosyal medya sayesinde, internet dünyasında bambaşka bir anlam kazanarak kalıcı bir yer edindi. Myspace ile birlikte küçük bir eğlence olarak hayatımıza giren sosyal medyanın, Facebook ve Twitter‘la birlikte geldiği noktaya bakın. Artık neredeyse günlük hayatımızın tamamına hakim olan ve maddi değerleri milyarlarca dolarla ifade edilen bu siteler sayesinde, sürekli olarak çevrimiçi yaşayan insanlar haline geldik. Sosyal medya internet dünyasında  o kadar önemli bir rol oynuyor ki, Google gibi dünyanın en büyük arama motoru bile bu trende ayak uydurmak için algoritmasını sosyal medyaya göre yeniden uyarlayarak güncelledi. Sosyal medyanın bir parçası diyebileceğimiz bloglar da günümüzün diğer önemli web trendini oluşturuyor. Neredeyse bütün internet kullanıcılarının bir blogunun olması, içerik yönetim sistemlerinin önünü açarak, WordPress’i dünyanın en çok kullanılan CMS‘i haline getirdi.

Sonuç olarak, daha uzun bir süre hayatımızda yer alacağı kesinleşen sosyal medya ve içerik yönetim sistemlerini iş alanımıza dahil etmek, biz web tasarımcıların geleceğini garanti altına almak açısından doğru bir adım olacaktır.

Ayrıca arayüz tasarımı konusunda da kendimizi yenilememiz gerektiğinden, web tasarım trendlerine de göz atmamızda fayda var.

Şu anda ve gelecekte tasarım trendleri

Görsel anlamda sürekli değişen web tasarım trendlerini yakından takip etmek ve uygulamak da bizim güncel kalmamızı ve kendimizi otomatik olarak geleceğe hazırlamamızı sağlayan bir çalışma şeklidir. Web tasarımda şu sıralar en çok göze batan trendleri dikkate alarak, en azından bir kaç yıl bu konuda nelere önem vereceğimizi anlayabiliriz.

Yazı tipi değişikliği

sIFR ile başlayıp bir süre Cufon ile devam eden, son olarak da CSS’in en güzel yeteneklerinden biri olan @font-face ile uygulaması iyice kolaylaşan bir teknikle web sitelerinde sistem fontlarının haricinde, alışılmışın dışında yazı tipleri kullanmak mümkün. Ve bu, son zamanlarda -özellikle de bloglarda- çok sık kullanılan bir teknik haline geldi. Bu teknik sayesinde, web tasarımda tipografinin öneminin daha çok arttığını söyleyebilirim. Hatta öyle ki, web tasarım tipografisi de başlıbaşına bir trend olarak değerlendirilebilir. Bizi, sIFR ve Cufon için kullanmak zorunda kaldığımız Flash ve Javascript zahmetinden kurtararak, sadece küçük bir CSS özelliği ile yazı tipi değişikliğini sağlayan @font-face’in gelecekte de uzun süre kullanılacağını, belki de bu yeteneğin geliştirilerek, bize bu konuda daha esnek çalışma yapma imkanı sağlayacağını tahmin ediyorum.

Baskı tasarım tarzı

İngilizce’de Print to web diye tabir edilen baskı tasarım tarzı, yani kitap ve gazetedeki tasarım düzenini web sitelerine uyarlamak son zamanlarda çok fazla gördüğüm tasarım trendlerinden biri. Özellikle içerikle uygun olarak doğru kullanıldığında çok şık ve okunaklı siteler oluşturulabiliyor. Sayfa düzeninin gazetelerdeki gibi sütunlardan ve manşetlerden oluştuğu, arka plana kağıt dokusunun döşendiği bir arayüze siz de bloglarda sık sık rastlayabilirsiniz.

Gelecekte, CSS 3′ün çoklu arka plan (multiple background) yeteneği ile bu tarz doku kullanımının yaygınlaşacağına inanıyorum.

Web sitelerine kişilik kazandırma

Bu konuyu “Özgünlük” başlığı altında da toplayabilirdik aslında. Ama tam olarak söylemek istediğim şey özgünlükten ziyade, web sitelerine kendine has özellikler katarak bir kişilik kazandırmak. Transparan flash animasyonlarla yapılmış hareketli ve sesli site asistanları, karikatürize yaratılmış site maskotları ya da tamamıyla illüstrasyon tekniğiyle hazırlanmış site arayüzleri ile siz de zaman zaman karşılaşıyorsunuzdur. Belki de bu çalışmalar gelecekte yapay zekaları ile isteklerimize ve ihtiyacımıza göre bizi yönlendirecek olan sitelerin ilk ve en ilkel adımıdır. Önem vermekte ve bu tarz web tasarım çalışmalarının içinde yer almakta fayda var.

Web teknolojilerinin yakın geleceği

Web 3.0‘a yavaş yavaş giriş yapmaya başladığımız şu dönemde, mevcut kodlama ve programlama dilleri, çok yakın bir gelecekte yeni nesil web siteleri için yetersiz ve ilkel kalacak. Peki bir süredir adlarını duyduğumuz, hatta bazı sitelerde kullanıldığını gördüğümüz yeni web teknolojilerini ne kadar tanıyorsunuz?

Html 5 ve CSS 3

Kısa bir süre sonra Xhtml’i terk ederek geçiş yapacağımızı tahmin ettiğim Html 5, o kadar hızlı bir çıkış yaptı ki, yetenekleri ve kullanım kolaylığıyla Flash‘la karşılaştırılmaya başlandı. CSS 3 ile birlikte kullanımıyla hiç Flash ya da Javascript kullanmadan animasyonlar, hatta oyunlar bile yapıldığını göstererek, şimdiden rüştünü ispatladı bile. Özellikle video oynatma gibi tarayıcı bazlı işlemlerde çok başarılı olduğu kesinleşen Html 5′i ve web tasarımda yıllardır özlemini çektiğimiz kolaylıkları getiren CSS 3′ü tamamıyla kullanmaya başlamak için bütün tarayıcıların desteklemesini beklemek gerekiyor. Ama siz şimdeden öğrenmeye başlasanız iyi olur. Çünkü Html 5 ve CSS 3 ile yapılmış bir çok web sitesi yayına girmeye başladı bile. Yakın gelecekte elbette Flash tamamen ölmeyecek ama bir çok uygulama ve animasyon için Html 5′i Flash’a tercih edeceğimiz kesin.

Mobil tasarım

Mobil cihazlar bir trend mi yoksa zamanımızın vazgeçilmez bir ihtiyacı mı, yoksa her ikisi de mi tartışılabilir. Ancak tartışılmayan bir gerçek var ki, mobil cihazların hayatımıza girmesiyle, web tasarımcılara yepyeni bir iş alanı doğdu ve büyümeye devam ediyor: Mobil tasarım

Diğer markaların mobil cihazları bir yana dursun, iPhone ve son olarak da iPad’in hayatımıza hızlı bir şekilde girmesi ve yaygınlaşması, daha küçük ekranlar için web tasarımı yapmak zorunda kalacağımızın en büyük göstergesi. Henüz bütün mobil cihazların web teknolojileri kararlı çalışmıyor olabilir, ama çok yakında bu sorunu gidereceklerine ve mobil tasarımın öneminin daha da artacağına eminim.

Şimdiden internette, web sitelerini otomatik olarak mobil cihazlara göre uyarlayan online hizmetler baş göstermeye başladı bile. Ben de bir süre önce, mobil web uyumlu wordpress temalarını blogda yayınlamıştım. Konuyla ilgili bir an önce deneyim kazanmaya başlasınız iyi olur.

Müşteriye daha çok özellik, daha çok kolaylık

Geçtiğimiz bir kaç yıl içinde WordPress‘in kullanıcılarına sunduğu özellikleri bir düşünün.  Kullanıcı dostu yönetim paneli sayesinde, site üzerinde kolayca düzenleme ve değişiklik yapma imkanı sunan WordPress’in bu kadar çok sevilmesine şaşmamalı. Müşteriler de internetteki bu gelişmelerden haberdar olsa gerek, artık web tasarımcılardan daha fonksiyonel siteler ve kendileri tarafından kolayca düzenleme imkanı istiyorlar. Sitedeki yazıları, renkleri ve resimleri web tasarımcıya ihtiyaç duymadan değiştirebilecekleri site isteyen müşterilerin sayısındaki artışın siz de farkındasınızdır herhalde.

Web geliştiricilerinin sosyal medyadan sonra üzerinde çok çalıştığı konunun içerik yönetim sistemleri olduğunu da göz önünde bulundurursak, gelecekte daha çok yaygınlaşacağını ve değer kazanacağını görmek hiç de zor değil. Bu nedenle en çok tercih edilen CMS’lerin başında gelen WordPress’te uzmanlaşarak, müşterinizin bu konudaki taleplerini karşılayabilirsiniz. Yoksa gelecekte, onların sizden istediği özelliklere sahip basit bir tanıtım sitesini bile yapamayacak kadar ilkel kalabilirsiniz.

Geleceğin web tasarım işi

Web tasarım trendlerini ve yeni teknolojilerine değinerek, web tasarım kariyerimizin geleceğini garanti altına almak için kendimizi nasıl güncel tutabileceğimize uzun uzun baktık. Anlatım olarak biraz sıkıcı mı oldu ne?!:) Buraya kadar okuyabildiyseniz, sonrasının konu itibariyle de daha keyifli olacağını söyleyebilirim. Çünkü şu noktadan itibaren, gelecekte daha fazla kazanç sağlayabileceğiniz iş taktiklerinden söz edeceğim.

Freelance’in yaygınlaşması

Web tasarım işiyle bir gelecek kurmak istiyorsanız, bu mesleğin gittiği yolu takip etmek ve gelişmelere ayak uydurmak zorundasınız. Bu sektördeki en büyük gelişme, bildiğiniz üzere son zamanlarda oldukça yaygınlaşan ve ciddiye alınan “freelance çalışmak” oldu. Bunun sebeplerinden daha önce bahsettiğim için tekrar uzun uzun anlatmayacağım. Çünkü sadece freelance çalışmaktan söz etmek istemiyorum. Şahsen freelance web tasarımın geleceğinin daha iyi olduğunu düşünmekle birlikte, maaşlı ve tam zamanlı bir ofis çalışanı olsanız bile, kariyerinizin geleceği açısından freelance web tasarım alanında da yer almanız gerektiğini düşünüyorum.

Öncelikle, freelance çalışanların vazgeçilmesi olan bir web tasarım bloguna sizin de sahip olmanız ve düzenli olarak bilgi birikiminizi blogunuzda paylaşmanız,  yeni iş görüşmelerinizde ve mevcut iş ortamınızda itibarınızı olumlu yönde etkileyecektir. Ayrıca, fırsatınız varsa boş zamanlarınızda freelance çalışarak kazancınızı artırabilir, ek gelir kaynaklarından faydalanarak da kendinize günlük kazanç sağlayabilirsiniz.

Daha az müşteri, daha az kişisel site, daha çok satış

İçerik yönetim sistemlerinin artmasıyla kişisel site sahibi olmak iyice kolaylaştı. Dolayısıyla, kişisel site isteyen müşterilerinizin sayısında azalma olması doğal. Sadece bir kaç dakikada kolaylıkla kurulan WordPress sayesinde, bir çok insanın site ihtiyacı fazlasıyla karşılanabiliyor. Böyle olunca da kişisel site tasarım ücretlerinde fazlasıyla bir düşüş söz konusu.Yine de bunu fırsata çevirmeniz mümkün. Freelance tasarımcılar için ek gelir kaynaklarında da bahsettiğim Themeforest gibi siteler, hazır site template’lerinizi ve WordPress temalarınızı satma ve doğru tabiriyle sürümden kazanma imkanı sunuyor. Bu fırsatı değerlendirerek, kişisel site sahibi olmak isteyenlerin rağbet ettiği hazır temalar aracılığıyla hatrı sayılır ekstra kazanç sağlayabilirsiniz.

Web tasarımın geleceğinde, müşterileri daha fazla kişisel düzenleme imkanı, sizi ise bu konuya daha fazla odaklanma süreci bekliyor.

Dışarıya açılma

Yerel müşterilerle ve tanıdığınız insanlarla çalışmak, web tasarım işinde iyi bir başlangıç olabilir. Ancak işinizi büyüterek kariyer sahibi olmak istiyorsanız artık gözünü dışarıya dikmelisiniz. İnternetin büyümesiyle dünyanın küçülüyor olması, size bir çok yoldan dışarıya açılma imkanı sağlıyor. Sosyal medya ve freelance iş ilanlarını takip etmek bu yollardan ilk aklıma gelenler. Artık müşterilerin de freelance çalışma anlayışını benimsediği bir zamanda yaşıyor olmamız, onlarla yüzyüze görüşme zorunluluğumuzu da ortadan kaldırdığından, dışarıdan müşterilerle çalışmak için önümüzde her hangi bir engel kalmıyor. Çoğu zaman cep telefonu, e-mail ve özel durumlarda ise Skype ve Messenger gibi programlarla sesli-görüntülü görüşmeler yaparak, müşterilerinizle sürekli olarak iletişim halinde olabilirsiniz.

Eğer iyi derecede İngilizce’niz varsa, yurtdışından yabancı müşteriler bulmanız çok daha kolay aslında. Çünkü yurtdışında, web tasarım sektöründe freelance çalışmak çok daha yaygın ve ücretler de bizdekinden daha yüksek.

Gelecekteki kişisel projeleriniz

Genelleme yapacak olursak, şu sıralar her web tasarımcının kişisel projesi aynı aslında: blog yazmak. Kurulum ve kullanım kolaylığı, amacı doğrultusunda hedef kitleye ulaşma rahatlığı, web tasarımcıların blog sahibi olması gerektiğinin altını bir kez daha çiziyor. Gelecekte de bloglar kişisel projelerimiz olarak kalmaya devam mı edecek, yoksa bizi yeni bir web uygulaması mı bekliyor, bunu şimdiden kestirmek güç. Ama bildiğimiz bir gerçek var ki, kişisel projelerimizi erteleyerek geleceğe yatırım yapmamız zor.

Bugün bir web uygulaması, tek bir kişi tarafından bir kaç ayda yazılımı ve tasarımıyla birlikte ortaya çıkarılabiliyor. Eğer sizin de kişisel bir projeniz varsa, üstüne gitmekten ve imkanınız doğrultusunda yatırım yapmaktan çekinmeyin. Yaptığınız yatırımın gelecekte size fazlasıyla getirisi olabilir. Bu proje, büyük bir interaktif web uygulaması olabileceği gibi, küçük bir jQuery eklentisi ya da WordPress plugini de olabilir. Yeter ki kişisel projelerinize önem verin ve bir an önce tamamlayıp insanlara ulaştırın.

Sonuç

Web tasarımın geleceği, zamanın da ötesinde tahminimizden daha hızlı ilerliyor. Takip etmemiz gereken bir çok yeni teknoloji ve trendler, uymamız gereken çalışma yöntemleri ve koşullar var. Teknoloji ile bağlantılı olduğu için bir çok endüstrinin aksine, web tasarımın geleceğini tamamıyla tahmin edebilmemiz çok zor. Ancak geleceğimizi garanti altına almak için, sürekli olarak kendimizi güncel tutmamız gerektiğinden emin olmalıyız.

Ülkemizin en büyük iş ağı olan XING‘de Elveda Ofis – Alternatif İş ve Kariyer Platformu adı ile açılan gruba katılarak, freelance iş ilanlarından faydalanabilirsiniz. Konuyla ilgili detaylı bilgi almak isterseniz blogda yayınlanan yazıyı okumanızı tavsiye ederim.

Gruba katılmak için: http://www.xing.com/net/elvedaofis

Xing’e üye olmak için: https://www.xing.com/app/signup

Yeni iş alıp müşteri portföyünü genişletmek isteyenler için portfolyo sitesi ve blog yeterli olmayabilir. Daha fazla iş almak istiyorsanız, müşterinin sizi bulmasını beklemek yerine, siz müşteriyi bulmalısınız. Bu nedenle de freelance iş ilanları sitelerini aktif olarak kullanmanızı tavsiye ederim. Her iş ilanına teklif vermeseniz de aşağıda bahsedeceğim sitelerde hizmet verdiğiniz isimle yer almak, bu sektörde insanların size aşina olmasını da sağlayacaktır. Ayrıca elbette bu sitelerin asıl amacı olan “teklif vererek iş almak” sizin için ilk sırada olmalı.

Şimdi gelelim freelance iş ilanları sitelerine… Sıralamayı önem sırasına göre yapmadığımı da belirmek istiyorum.

Açık İş: www.acikis.com/

Proje Kurdu: www.projekurdu.com/

Yazdıralım: www.yazdiralim.com/

Ek olarak,

Bilisim.ws: http://bilisim.ws/

Bilişim.ws aslında tam olarak teklif yoluyla çalışan bir Freelance iş sitesi değil. Ama Sadece Bilişim sektörüne hizmet veren ve freelance iş ilanlarının da bulunduğu bir ortam olduğu için eklemek istedim.

Sizin de bildiğiniz Türkçe freelance iş ilanları siteleri varsa yorum bırakarak belirtebilirsiniz.

Hemen sonrasında, uzun zamandır blogumda yer vermediğim Twitter ile ilgili, nette bulduğum ücretsiz indirebileceğiniz yeni Twitter ikon setlerini bir araya getirdim. Blogunuzda, web sitenizde kullanabileceğiniz çok sevimli ikonlar var. Arşivinize eklemeye, ikon arşiviniz yoksa en azından göz atmanıza değer.

Geçtiğimiz haftanın en dikkat çeken konusunu, haftanın son makalesi oluşturuyor. Freelance çalışanların en çok yakındıkları konuların başında gelen Freelance çalışanların yasal yükümlülükleri ile ilgili bir yazı dizisinin ilk bölümünü yayınladım. Devamı için, geçtiğimiz haftasonu bir mali müşavir arkadaşımla konuyla ilgili bir görüşme gerçekleştirdim. Ancak aniden şehir dışına çıkmak zorunda kaldığımdan, yazının devamını hazırlayamadım. Sanırım bir kaç gün içinde yayınlamış olurum. Merak etmeyin bu yazı dizisini hepimizin işine yarayacak şekilde tamamlamaya kararlıyım:) Bu hafta yazının 2. bölümünü okuyabileceksiniz. Takipte kalın.

Yeni başlayanlar için Türkçe jQuery dersleri

10+ Yepyeni Twitter ikon setleri

Freelance çalışanların yasal sorumlulukları – 1

Freelance çalışmak yasal mı?

İnternetten yaptığım ön araştırma ile bu konuda en çok tartışılan konuların başında freelance çalışmak yasal mı? sorusu geliyor ki sayfalarca tartışılan bu sorunun cevabı aslında çok basit: Yasal sorumluluklarınızın bilincinde olarak ve yükümlülüklerinizi yerine getirerek çalıştınız sürece freelance çalışmak elbette yasaldır. Peki nedir bu yasal sorumluluklar? İşte benim de tam olarak öğrenmek ve burada kaleme almak istediğim konu bu:) Ancak hala devam eden araştırmalarım sonucunda edindiğim bilgilerin doğruluğundan emin oluncaya dek kesin kanıya varmak ve sizleri de yanıltmak istemiyorum. Bu nedenle, konuyu bir yazı dizisi şeklinde ele almanın daha doğru olacağını düşündüm. Cevapları bulmak için önce freelance çalışanların en çok merak ettiği ve tartışığı konuları sıralayarak başlayalım.

Konuyla ilgili neredeyse bütün freelance çalışanlar

aynı soruları soruyor:

• Freelance çalışanlar müşteriye fatura kesmek zorunda mı? Başka bir iş yerine fatura kestirsek olur mu?
• Freelance çalışanlar gelir vergisi ödemek zorunda mı? Yoksa freelance çalışanlar gelir vergisinden muaf mı?
• Freelance çalışanlar şahıs şirketi kurmalı mı?
• İş yasası ve vergi kanunları freelance çalışanlar için de geçerli mi?
• Home-Ofis çalışmanın yasal yükümlülükleri nelerdir?
• Müşteriyle yaptığımız sözleşmenin geçerli olması için ne yapmak gerekir?

Fatura kesmek zorunda mıyız?

Bu konu daha çok “fatura kesmezsek ne olur?” şeklinde tartışılan bir soru aslında. Çünkü yasalara göre haksız kazanç sahibi durumuna düşmemek için elde ettiğimiz geliri faturalandırmak zorunda olduğumuzu bir çoğumuz biliyor olmalı. Ancak freelance çalışan bir çok insanın kendine ait şirketi olmadığından, öyle durumlarda ne yapılması gerektiği konusunda tereddütte kalıyorlar. Müşterilerden fatura talep edildiğinde ise herkesin ilk aklına gelen şey, başka bir şirkete KDV tutarını ödeyerek, o şirket üzerinden fatura kestirmek oluyor. Bu durum tamamıyla yasal mı değil mi tartışılır ancak kesin olan bir şey varsa o da etik olmadığı. Ayrıca eğer müşteri ile sizin aranızda bir sözleşme yapıldıysa, faturada geçen isimle sözleşmede geçen isim aynı olmadığından, müşteri ile aranızda bir sorun yaşandığında, bu durum hakkınızı aramak için yasal yollara başvurmanıza engel olabilir.

Gider Pusulası

Edindiğim bilgilere göre, başka bir şirket üstünden fatura kesme yoluna gitmeden önce müşterinizle konuşarak, yaptığınız iş ile ilgili sizin adınıza gider pusulası kesmesini isteyebilirsiniz. Müşteri size gider pusulası kestiğinde hizmet bedelinin %10′u kadar stopaj vergisi öder. Bu durumda size KDV ödemesine gerek de kalmaz. Hizmeti alan kişi yani müşteriniz gider pusulasının kopyasını alarak, size aslını verir. Böylece siz gelirinizi o ise giderini belgelendirmiş olur. Bence de freelance çalışanlar için fatura konusundaki en kolay ve yasal çözüm bu.

Kazancınızı belgelendirdiniz.

Peki, vergi vermeniz gerekmiyor mu?

Konuyla ilgili sorularımı sormak üzere hafta sonu bir mali müşavir ile görüşmem var. Bu nedenle, gelir vergisi ve vergi kanunları, şirket kurmak, home-ofis çalışmanın yasal yükümlülükleri, sözleşmelerin geçerliliği gibi konularla ilgili, yazının başında sorduğumuz sorulara 2.bölümünde  geçsek daha iyi olacak. Bir kaç güne kadar yazının 2.bölümünü hazırlayıp yayınlamayı planlıyorum.

Bir müşteri ile anlaşıp, tasarım, site kurulumu ve sonrasındaki teknik destek aşamalarında müşterilerinizle aranızda olması gereken ilişki konusunda hiç özeleştiri yaptığınız oldu mu? Olaya bir de şu yönüyle bakalım. Uzun süredir web tasarımı yaptığınız halde, şimdiye kadar bir müşterinizin tavsiyesi ya da referansı ile başka bir müşteri kazanmadıysanız, artık oturup özeleştiri yapma vaktiniz gelmiş demektir.

Tasarımlarınız bir yana, freelance tasarımcılarda olması gereken nitelikler ve müşterilerinizle aranızda olması gereken ilişki konusunda değerlendirme yapıp, kendinizi bu konuda geliştirerek ve yenileyerek onların gözünde daha iyi bir itibar kazanabilirsiniz.

Bu konuda dikkat etmeniz gereken özellikler, aynı zamanda müşterilerin freelance tasarımcılarda aradığı özelliklerdir. Ve bu özellikleri 5 ana başlıkta toplayarak bu konuda neler yapmanız gerektiğine göz atabiliriz.

Sorumluluk

Çalışma takviminizi her müşterinize özel bir sorumlulukla oluşturmanız gerekir. Hiç bir müşteriniz,  daha büyük bir proje üstünde çalıştığınız için kendi sitelerinin gecikmesini istemez. Müşteriniz, kendisinin her zaman sizin için önemli olduğunu hissetmek ister. Bu nedenle bütün müşterileriniz sizin gözünüzde aynı önem seviyesine sahip olmalı ve her biri ile özel bir sorumluluk bilinciyle çalışmanız gerekmektedir.

O an hangi müşteriniz için çalışıyorsanız,  o müşterinizin, kendinizi o işe adadığınızı hissetmesini sağlayın. Böylece o da kendisine düşen sorumluluğu yerine getirmek isteyecek ve site içeriği, resim dosyaları ve siteyle ilgili gerekli olan diğer önemli dökümanları size zamanında temin edecektir.

Yaratıcılık

Portfolyonuzu gözden geçirin. Çünkü müşterileriniz sizinle anlaşmadan önce bunu yaparlar. Daha önce yaptığınız işlerde ne kadar özgün ve yaratıcı olursanız olun, yaratıcılık müşterinizin isteğine göre değişeceğinden, onların ne istediğini iyi anlamanız ve onlara hayal ettiklerinden daha iyisini vermeniz gerekir. Müşteri, portfolyonuzdaki en iyi sitenin kendi sitesi olduğuna inanmak ister. Bunu başarmak için her tasarımınızda yeni bir teknik ya da efekt denemekten çekinmeyin. Buton, navigasyon menü ya da form elementlerinde daha önce hiç kullanmadığınız görsel efektleri kullanıp, müşterinize farklı bir şeyler sunabilirsiniz.

Şahsen ben her web site tasarımında özellikle form elementlerinde internette hiç rastlamadığım efektler denemekten çok keyif alıyorum. Ortaya çok da etkileyici işler çıkabiliyor. Basit bir örnekle input:focus özelliğine farklı değerler tanımlayarak iletişim formundaki satırlara alışılmışın dışında bir canlılık kazandırabilirsiniz.

Titizlik

İyi bir tasarımcı titiz olmak zorundadır. Ana sayfa tasarımı haricinde alt sayfalarda ve sitedeki bütün objelerin tasarımında aynı titizliği göstererek mükemmelliyetçi bir bilinçle çalışmanız, müşteri memnuniyeti açısından çok önemlidir. Müşterinin gözünü sadece ana sayfa tasarımı ile boyamaya çalışmak yerine, aynı önemi alt sayfalara da göstererek, işinizi (dolayısıyla müşterinizin web sitesini) ne kadar önemsediğinizi onlara kanıtlayabilirsiniz. Ve böylece onların güvenini kazanırsınız.

Ayrıca tasarım sürecinde müşterilerinizin önerilerine ve yapıcı eleştirilerine açık olup, tasarımın onların istekleri doğrultusunda son şeklini almasını sağlayın. Bu, müşteri memnuniyeti açısından çok önemli bir davranıştır.

Anlayış

Karşılıklı anlayış her iki tarafa da avantaj sağlar. Eminim her tasarımcı, müşterisinin başlangıçtan sonuca kadar her aşamada mutlu olmasını ister. Bu nedenle öncelikle tasarımcı müşterisine karşı anlayışlı olduğunu göstermek zorundadır. Geçmişten günümüze kadar herkesin bildiği “müşteri her zaman haklıdır” sözünü dikkate alarak müşterilerinizin isteklerine gösterdiğiniz anlayış onları memnun eder. Ancak tasarım işinde onları kırmadan “hayır” demeyi de bilmeniz gerekiyor. Çünkü tasarım sizin işiniz ve tasarımı müşterinizden daha iyi anlarsanız.

Müşteriler tasarımın her aşamasında müdahalede bulunmak isteyebilirler. Eğer müşteriniz farkında olmadan tasarımın estetiğini ve güzelliğini bozacak bir değişiklik isterse, kibar bir dille bu değişikliği yapmanın tasarım açısından iyi olmayacağını belirtebilirsiniz. Böyle yaptığınızda, onlar da muhtemelen sizi anlayışla karşılayacaktır. Yine de istedikleri değişikliği görmek istediklerinde, iş takviminizi aksatmayacağına eminseniz bu değişiklik için ayrıyeten bir maliyet çıkarmamaya çalışın. Karşılıklı anlayış, çalışma sürecinin ve uzun süreli iş ilişkisinin en sağlıklı yoludur.

Özgüven

Özgüven, kibirden çok farklı bir şeydir. Özellikle de çok yüksek fiyatlarla çalışan, sektörün ünlü freelance tasarımcıları bir süre sonra müşterisi için “en iyi tasarım”ı yapmak zorunda hissetmeyecek kadar özgüvenli olabiliyorlar. Bunu bence özgüvenden çok kibir ile ifade edebiliriz. Müşteri “ben böyle tasarladıysam bir bildiğim var” diyebilecek kadar kendine fazlasıyla güvenen bir tasarımcı yerine, müşterisinin istediği değişiklikleri önemseyen, aynı zamanda da ne yaptığından emin olacak kadar özgüvenli bir tasarımcıyla çalışmayı tercih eder. Bir tasarımcı, zaman içerisinde müşterilerinden aldığı olumlu eleştiriler sayesinde özgüven kazanmaya başlar. Bu da yine müşteri memnuniyetiyle ilgili bir durum olduğundan onların isteklerine cevap verebilmeniz çok önemlidir.

Müşteriler tasarımcıda başka ne arar?

Eminim müşteriler, en iyi web tasarımcı ile çalışmak için yukarda sıraladığım niteliklerden daha fazlasını arıyorlardır. Ancak benim gözlemlediğim kadarıyla belirlediğim ana başlıklar bunlar. Aklıma gelmeyen ama sizin emin olduğunuz başka özellikler varsa bu konuda yorumlarınız ve eleştirileriniz benim için çok önemli.

Freelance tasarımcılar olarak başka hangi özelliklere sahip olmalıyız? Bir müşteri olarak freelance tasarımcılarda hangi özellikleri ararsınız? Cevaplarınızı bekliyorum.

Müşteriniz web sitesi yaptırmak için kapınızı çaldığında hiç yazılım bilmeyen çok iyi bir tasarımcı olarak ona ne dersiniz? “Üzgünüm, ben sadece tasarım yapıyorum, yazılım bilmiyorum” dememelisiniz. İşi alırsınız ve derhal sitenizin programlamasını yapacak iyi bir yazılımcı arayışına girersiniz. Aslında çok kolay, değil mi? Hayır, pek sayılmaz:) Bu sektörde ne kadar çok “web programcısıyım” diye geçinen kişi var ki bilemezsiniz. Her fırsatta kapasitelerinden, teknik donanımlarından ve deneyimlerinden bahsederler ama onlarla çalıştığınızda vaad ettiklerinin aksine müşterinizin isteklerini yerine getiremezler. Gerçekten iyi web programcılarını tenzih ediyorum, onlar üstlerine alınmasın  ama kalabalık bir yazılım camiasından iyi olanı bulmak çok zor olabiliyor.

Bu makalede, bir web tasarımcı olarak  bu sorunun üstesinden nasıl gelinebileceğini anlatmaya çalışacağım. Bunun için incelememiz gereken başlıklar şunlar:

1. Yazılımcıyı nerelerde aramalıyız?
2. Doğru yazılımcıyı nasıl bulabiliriz?
3. Yazılımcı ile çalışırken nelere dikkat etmeliyiz?

Yazılımcıyı nerelerde aramalıyız?

Yazılımcı ararken bakabileceğimiz bir çok yer var. Ve o yerlere aslında hiç de yabancı değilsiniz.

Güvenilir çevre

İş ilanı vermeden önce ilk yapmanız gereken şey, çevrenizdeki arkadaşlarınıza ve bu sektörle bağlantılı güvenilir insanlara danışmak olsun. Böylelikle güvendiğiniz bir kaynağın referans olduğu yazılımcı hiç tanımadığınız bir yazılımcıya göre her zaman daha iyidir. Özellikle de aynı yazılımcıyla daha önce çalışan bir tasarımcı arkadaşınızdan olumlu bir yorum duyarsanız artık daha fazla endişelenmenize gerek kalmadı demektir. Bu konuda Twitter, Xing, Facebook gibi bağlantı ağlarından da güvendiğiniz insanlara danışabilirsiniz.

Sektörün tanınmış uzmanları

Eğer bütçeniz bunu gerçekten karşılayabilecekse, en iyi sonucu tabi ki yazılım sektörünün en iyi isimleriyle çalışarak alabilirsiniz. Uzmanlık alanı ile ilgili kitap yazacak ya da konferans verecek kadar büyük isimlere bütçeniz yetmiyorsa en azından yazılım konusunda kendi blogu olan ve takip edilen insanları tercih edebilirsiniz. Her blogu olan kişi bütün yazılım isteklerinizi karşılayabilecek diye bir durum olmasa da, eğer bu sektörde itibar kazandıysa bunu kendisinin başarısına bağlamalıyız.

İlan Siteleri

Bütün kanalları tükettiğiniz halde aradığınız yazılımcıyı hala bulamadıysanız internetteki ilan sitelerine başvurmanın zamanı gelmiş demektir. İşte bu noktada devreye ücretli ve ücretsiz profesyonel ilan sitelerinin yanında freelance tasarım ile ilgili diğer web siteleri ve forumlar devreye giriyor. İlan verirken işle ilgili olarak domain adı, özel isim ve ücret hakkında bilgi vermeden, işin yazılımla ilgili olan kısmı ile ilgili bir kaç teknik detayı vermenizde sakınca yoktur. Böylelikle belirlediğiniz arama kriterlerine göre sınırlarınızı daraltacak ve konuyla alakalı olmayan diğer yazılımcıların başvurularını önlemiş olacaksınız.

Doğru yazılımcıyı nasıl bulabiliriz?

Yeterli sayıda yazılımcı başvurusu aldınız ve şimdi sıra zor olan bölümde: Dikkatli bir şekilde inceleyerek elemek. Bunu yaparken dikkat etmeniz gereken önemli noktalar var.

Referanslar ve portfolyo

Yazılımcıyı bulurken en önemli noktalardan biri de budur gerçekten. Çevrenizden birilerinin olumlu referansıyla bulduğunuz yazılımcılarla çalışırken güven sorununu daha işin başındayken çözmüş olursunuz (Her şeye rağmen, kontrol güvenden daha iyidir). Bulduğunuz yazılımcının kişisel referansı yoksa eski müşterileri ile iletişime geçip sormanızda hiç bir sakınca yoktur aslında.

Yazılımcının portfolyosu da çok önemlidir. Yazılımını yaptığı siteleri ziyaret ederek fonksiyonel yönden inceleyin. Yazılımın tamamı kendine ait olmayabilir. Açık açık yazılımın hangi bölümlerinin kendisine ait olduğunu sorabilirsiniz. Projenin yazılımı ile ilgili tam olarak neye ihtiyacınız olduğunu belirleyerek, bulduğunuz yazılımcının yeteneğini ve tecrübesini buna göre değerlendirin. Bu konuda aklınızda hiç bir soru işareti kalmadığından emin olmalısınız.

Anlama Kabiliyeti

Yazılımcının anlama kabiliyeti de en önemli hususlardan biridir. Başarılı bir yazılımcı projenin her aşamasında karşılaştığı teknik sorunları zaman kaybetmeden anlayarak çözüm getirebilmelidir. Bu aynı zamanda detaylı ve büyük projelerde karmaşıklığın önüne geçen bir yeteneğe sahip olduğunu gösterir.

Ayrıca iyi bir dinleyici ve talimatlarınızı yerine getirecek biri olmalıdır. Kendisiyle telefon ve e-mail yoluyla iletişim halindeyken, tavırlarından bu konuyla ilgili önsezi ve ipucu alabilirsiniz.

Sonuç olarak yazılımcı ile aranızdaki iletişim ve yazılımcının sizi ve teknik sorunları anlama kabiliyeti, projenizin zamanında ve başarı ile sonuçlanmasında önemli rol oynar. Şayet bunu başarabilirseniz, hem gelecekteki yeni projelerinizde gönül rahatlığıyla beraber çalışabilirsiniz hem de diğer projelerde yine sizinle çalışmak isteyen -sonuçtan memnun- bir müşteri kazanmış olursunuz.

Uzmanlık Alanı

Bütün yazılımcılar aynı işi yapmaz. Hepsinin bir uzmanlık alanı vardır. Siz de projenizin gereksinimlerini karşılayabilecek uzmanlık alanına sahip bir yazılımcı bulmalısınız. Örneğin bir alışveriş sitesi işi aldıysanız, alışveriş sitelerinde deneyimli bir yazılımcıyla çalışmalısınız. Aradığımız kişi İsviçre Çakısı gibi herşeyden birazcık anlayan birisi olmamalı. Buradaki anahtar kelime uzmandır. İstediğiniz program dilini ya da teknolojiyi bildiğini ama daha önce o konuda hiç çalışmadığını söyleyen programcılardan sakınmanızı tavsiye ederim. Uzmanlık alanı ile ilgili kendi yazılarını yayınladığı blogu olan yazılımcılar kendilerini sürekli geliştirmek ve uzman olduklarını kanıtlamak için diğerlerinden her zaman bir adım öndedirler.

İletişim Kolaylığı

Elbette rahatlıkla iletişime geçebileceğiniz bir web yazılımcısı ile çalışmak istersiniz. Sadece siteyi yaparken değil aynı zamanda düzenli görüşmeler ve güncelleme işlemleri için de her daim ulaşılabilir olmalı. Bir anlamda zamana karşı yarıştığınız süreçte, günlerce hatta haftalarca yazılımcınızdan haber alamamak kadar kötü bir durum olamaz her halde. Freelance tasarım sektöründe bir çoğumuz Messenger, Skype ya da Gtalk kullanıyoruz. Birlikte çalıştığımız yazılımcının da düzenli olarak çevrimiçi olduğu bir sohbet programı kullanması ve  e-maillerine zamanında cevap vermesi size hızlı iletişim kolaylığı sağlar. Bu, yazılımcının bütün zamanını sizin projenize ayırabileceği anlamına gelmesin. Ama yine de iletişim kolaylığı projenin zamanında teslim edilebilmesi için çok önemli bir faktördür.

Ücretlendirme

Kesinlikle proje için yazılımcıya ayırdığınız ücret çok önemlidir. Ama sadece yazılımcının istediği ücrete odaklanmak en iyi yazılımcıyı bulmanızı sağlamaz. Yine de en iyi sonuca ulaşmak için proje için yaptığınız bütçelendirme ile ilgili bütün kriterleri değerlendirmelisiniz.

Günümüzde freelance’in her dalında olduğu gibi çok düşük ücretle iş yapan yazılımcılar bulmak kolaydır. Peki onların, isteklerinizi karşılayabilecek kapasitede olduklarından emin olabilir misiniz? Yazılım dünyasında ayrıntılı bir fiyat karşılaştırması yapıldığında, alınan hizmetin fiyatla doğru orantılı bir bağlantısı kesin olarak söz konusu değildir. Bazı yazılımcılar normalden daha düşük ücrete çok iyi işler çıkartırken, bazıları da çok yüksek ücret talep ettikleri halde istediklerinizi karşılayamayacak kadar tecrübesiz olabilirler. Bu nedenle sadece ücretlendirmeyi değil, yukarda saydığım bütün önemli noktaları göz önünde bulundurmalısınız.

Yazılımcı ile çalışırken nelere dikkat etmeliyiz?

Aradığınız yazılımcıyı buldunuz ve proje üstünde çalışmaya başladınız. Projeyi aksaklığa uğratmamak veya daha büyük bir sorunla karşılaşmamak için aklınızda olması gereken bir kaç önemli husus vardır.

Bütün detayları kontrol edin

Proje sürecinde işinizin sadece Photoshop‘ta tasarım yapıp belki biraz da CSS yazmak olduğunu düşünmeyin. Yazılımcıdan yapmasını istediğiniz bütün fonksiyonları, her bir butondan linklere kadar bütün detayları ile birlikte mutlaka inceleyerek tasarladığınız gibi olup olmadığını kontrol edin. Gerektiğinde üstünde tartışmaktan çekinmeyin. İşlem sürecinde müdahalede bulunmazsanız daha sonra geriye dönüp düzeltmeler yapmak daha zor olabilir ve haliyle daha fazla zamanınızı alabilir.

CSS ve Html yapısı da yazılımcı tarafından oluşturulacaksa tasarım notlarınızı döküman halinde kendisine vererek kenar boşlukları, satır aralıkları, sayfa genişlikleri, yazı tipi seçimi gibi konularda kendisine rehberlik sunabilirsiniz. Normalde iyi bir yazılımcı, arayüz tasarımını Html’e birebir dönüştürmekte zaten sorun yaşamayacaktır ama yine de siz önleminizi bu şekilde alırsanız iyi olur.

Tasarımı yazılımcıya herşeyiyle hazır halde verin

Bazı tasarımcılar tasarım yaparken yapısal sınırları ve web standartlarını tamamıyla dikkate almazlar. En basitinden ölçü birimi Piksel, çözünürlük ise 72 piksel/inch olmak zorundadır. Photoshop’ta tasarıma başlamadan önce belirlemeniz gereken sayfa ayarları kabaca aşağıdaki resim gibi olmalıdır. Bu ayarlara göre yaptığınız tasarım, internet tarayıcısında görüntülenecek olan sayfanın neredeyse aynısı olacağı için yazılımcılar için de kolaylık sağlamış olursunuz.

Siteyi bütün tarayıcılarda kontrol edin

Bu aslında yazılımcıların iyisiyle kötüsünü birbirinden ayırmak için çok önemli bir kriter. Web yazılımcıları sitenin Internet Explorer 6-7-8, Firefox 2-3, Safari 3-4, Google Chrome ve Opera gibi ünlü tarayıcılarda düzgün görünmesini ve yazdıkları bütün fonksiyonların sorunsuz olarak çalışmasını sağlamak zorundadırlar. Burada tartışılması gereken en önemli nokta, yeni web teknolojilerini desteklemeyen Internet Explorer 6′nın artık önemsenmemesi gerektiğidir. Ancak malesef ülkemizdeki resmi kurumlarda ve banka, sigorta şirketleri gibi kuruluşlarda hala IE 6′nın kullanılıyor olması bu konuda elimizi bağlamaktadır.

Tekrar tekrar test edin

Siteyi bütün tarayıcılarda kontrol etmek test işleminin sadece bir bölümüdür. Burada önemli olan, bütün fonksiyonların ve sayfaların farklı yollardan tekrar tekrar test edilip bug diye tabir ettiğimiz hataları bulup ayıklamaya çalışmaktır.

Mümkün olduğu kadar bütün linkleri ve butonları tıklayın, bütün formları doldurarak submit edin ve sonuçları görün. Eğer bir alışveriş sitesi ise gerçek bir kredi kartı ile denemek için bir ürün satın alın ve siparişten teslimata kadar olan işlem sürecini takip edin. Bir içerik yönetim sistemi (CMS) ise yazı yazma, düzenleme ve yorum bırakma gibi bütün özelliklerini tekrar tekrar deneyin. Hataları bulup ayıklamak her yazılım projesinin en can alıcı bölümüdür.

Makul bir süre belirleyin ve iş takvimi hazırlayın

Hiç kimse proje teslim günü geldiğinde ek süre talep edilmesini istemez. Proje teslim günleri (deadline) üstümüzde oluşturduğu stresle birlikte çalışmalarımızın kalitesini etkileyebilir. Bu nedenle projedeki zaman aralıklarını mantıklı bir şekilde belirlemek çok önemlidir.

Web tasarım projesini yönetirken dakik olmak için, zamanı bölümlere ayırarak oluşturduğunuz iş takvimine göre çalışmak gerekir:

• Tasarımı yazılımcıya teslim edeceğimiz zaman
• Yazılımcının,  incelemeniz için fonksiyonları ve yazılımın tamamını size vereceği zaman
• Yazılımcı ile birlikte kontrol edip düzenlemeler yapacağınız zaman aralığı
• Siteyi müşteri ile birlikte gözden geçireceğiniz zaman aralığı
• Yazılımcı ile birlikte yapacağınız son düzenlemeler için gerekli zaman aralığı
• Sitenin tamamıyla teslim edilmesi ve internete yüklenmesi

Müşterilerinizin beklentilerini tamamıyla karşılayabilmek adına bu şekilde çalıştığınız sürece sorun olmayacaktır. İş takvimini hazırlamaya başlamadan önce yazılımcınıza danışarak istenilen yazılımın normal şartlarda ne kadar zaman alacağını belirlemeye çalışın. Ancak bu şekilde müşterinize karşı dakik olabilirsiniz. Plansız oluşabilecek sorunları da hesaba katarak esnek bir pay bırakmakta fayda var tabi.

Sonuç

Aldığınız website projesi için bir yazılımcı bulduğunuzda efektif olarak proje yönetiminden de siz sorumlu olacaksınız. Bu size tasarım haricinde de önemli deneyimler kazandıracaktır. Bir yazılımcı ile ortak çalışmayı öğrenmek web tasarım kariyerinizde önemli bir yol kat etmenizi sağlar. Bu yol boyunca tasarım konusunda önemli gelişmeler ve tecrübeler kazanırsınız.

Sonuç olarak, yazılımcı ile beraber çalışmak profesyonelliği ve ekip çalışmasını gerektirir.  Doğru yazılımcıyı bulmak ve iş ilişkilerinizi geliştirmek ise biraz zaman alabilir. Bu nedenle doğru kişiyi bulduğunuz zaman onunla uzun süreli çalışmak için karşılıklı özveride bulunun ve web tasarım dünyasında neler yapabileceğinizi herkese gösterin.

Lafı fazla uzatmadan, freelance çalışanlar için Twitter rehberi olabileceğini düşündüğüm yazıma hemen geçmek istiyorum.

Profil ayarlarınızı doğru yapın

Twitter kullanmaya karar verdiyseniz ilk yapmanız gereken Twitter’a üye olmak ve bir profil oluşturmak. Üye olmak çok basit zaten. Buradaki asıl nokta profil ayarlarınızın ileride size hatalı sonuçlara mal olmayacak şekilde ayarlamak. Bu ayarları aşama aşama anlatmakta fayda var.

Kullanıcı Adı:

Bir kullanıcı adı seçerken dikkat etmeniz gereken en önemli nokta, yaptığınız işlerden sizi tanıyanların hatırlayabileceği, tanımayanların ise kolaylıkla tahmin edebileceği bir kullanıcı adı seçmektir. Kullanıcı adı seçiminde en faydalı çözüm, freelance işlerinizin altına imza olarak attığınız ismi tercih etmek olacaktır. Bu sizin gerçek adınız da olabilir, website adresiniz de. Kısacası yaptığınız işlerin altında hangi ismi kullanıyorsanız Twitter hesabınızı da o isimle açmanız en doğru yoldur. Benim de twitter hesabımın twitter.com/ozdtasarim olması aynı sebepledir.

Bio:

Aslında bu bölüme bir şeyler yazmak kişisel tercihinize kalsa da, şunu bilmelisiniz ki Bio yani hakkınızda bölümüne ne yazarsanız yazın mutlaka okunur. Bu nedenle 160 karakterle sınırlandırılmış bir bölüm de olsa yaptığınız işi kısaca ifade edip tanıtımınızı yaparak, sunduğunuz hizmetleri listeleyebilirsiniz. Elbette bu sizin yararınıza olacaktır.

Avatar:

Twitter’da kullanabileceğiniz tek resim avatarınız olabileceğinden, yüklediğiniz resim çok çabuk Twitter kimliğiniz haline gelebiliyor. Bu nedenle avatar resminizin akılda kalıcı ve özgün olmalı. Bununla birlikte kim olduğunuzu ya da ne iş yaptığınızı çağrıştıran doğru resmi seçtiğinizden emin olmalısınız. Ben de dahil bir çoğumuz avatar olarak logomuzu kullanmamıza rağmen, kişisel fotoğrafınızın göründüğü avatarlar insanlarla aranızdaki kurumsal mesafeyi azaltarak daha güven verici bir durum oluşturuyor. Sonuçta birebir iletişim haline geçilen freelance işlerde çok önemli bir faktör olan “güven” unutulmamalı. Kısacası 80x80px’lik bir resim kullanarak nasıl bir iletişim kurmak istediğiniz konusunda doğru kararı verin.

Arkaplan Resmi:

Twitter’ın standart arkaplan resimlerinden birini kullanıyorsanız, aslında doğrusu onu bir an önce çöpe atıp kendinize özel bir arkaplan resmi kullanmaktır. Standart arkaplan resimleri, ciddi bir bağlantı ağı oluşturmanızda eksiklik olarak varsayılabilir. Daha da önemlisi, size özel bir arkaplan resmi, işinizle ilgili bilgileri paylaşmanızda, size gerçekten değerli bir statü sağlar.

Sonuç olarak, Twitter’da bir profil oluştururken kullanıcı adınızdan, arkaplan resmine kadar bütün seçimlerinizi bilinçli bir şekilde yapmanız sizin faydanıza olacaktır.

Takip edecek kişiler bulun

Twitter’da sizi kimse izlemiyorsa, tabiki yaptığınız her şey anlamsız olacaktır. Ve siz birilerini takip etmeye başlamadan, sizi takip edecek kişileri bulmak zaman alır. Bu nedenle öncelikle benzer ilgi alanları ve iş alanlarına sahip kişileri bulun. Bir kaç iletisini ya da profil bilgisini okuyarak, sizi takip etmek isteyebileceğini tahmin ettiğiniz kişileri önce siz takibe alın. Aralarından mutlaka sizi takip etmek isteyen kişiler çıkacaktır. Bunun için harcayacağınız zaman sizin için uzun vadeli bir yatırımdır. Bu şekilde Twitter’daki bağlantı ağınızı genişletebilirsiniz.

Twitter’da tarzınızı ortaya koyun ve onu koruyun

Bütün ayarlarınızı yaptınız. Sırada ne var? Tabi ki ileti yazmak. Yani dilimize de neredeyse yerleşmek üzere olan “tweetlemek”. Bu bölüm, Twitter’da yeni olanlanlara ilk zamanlarda zor gelebilir. Sonuçta yazacağınız ileti ve okuyacak kişilerle ilgili sorumluluk sahibisiniz. Benim bu konudaki tek tavsiyem: “Sadece yazın, gitsin”. Elbette hatalarınız olacak ama bunun sonucunda hatalarınızla ve doğrularınızla sadece kendiniz olacaksınız ve bu da kişiliğinize ve işinize saydamlık kazandırarak karşınızdakine dürüstlüğünüzün kanıtı olarak geri dönecektir. Tabi ki bu, bilerek hata yapmak anlamına da gelmiyor. Bir kez yazmaya başladığınızda insani ve etik değerlerden dolayı tek bir sorumluluğunuzun olduğunu farkedeceksiniz: Kendinize ve diğerlerine saygılı olmak.

Twitter’da tarzınızı oluştururken bir kaç ipucundan yararlanabilirsiniz;

Aldığınızdan fazlasını verin.
Herkes farklı amaçlarla Twitter kullanıyor olabilir ama şunu farkettim ki hiç kimse Twitter’da “hava çok soğuk” gibi gelişi güzel ileti bombardımanına tutulmak için bulunmuyor. Siz de aynı şeyi yapmak yerine, alanınızla ilgili ya da sizi takip edenlerin ilgisini çekeceğini düşündüğünüz faydalı bilgiler yazarak okunurluğunuzun devamlılığını sağlayabilirsiniz. Ayrıca blogunuz varsa yeni yazılarınızın kısa özetini geçerek tanıtınımını yapın. Yazılarınızı beğenip beğenmediklerini sorun. Soru cümleleri diyalog ortamının oluşmasını sağlar. İş harici günlük hayatınızla ilgili özel iletiler yazmayı da ihmal etmeyin. Unutmayın ki Twitter’da sadece işinizin tanıtımınızı yapmak için değil, öncelikle insanlarla iletişime geçmek için bulunuyorsunuz. Bence işin püf noktası da bu. Yani ne yaptığınızın yanından kim olduğunuz da insanlar için önemli. Sizi insanlara kendinizin değil, bir başkasının tavsiye etmesi ağızdan ağıza pazarlamada en iyi sonucu doğurur.

Suistimal etmeyin.
Bir çok yönden Twitter kişisel bir yayın kanalıdır. Ve asıl problem de buradan doğar. Diğer bütün yayın kanalları gibi izleyicilerin-dinleyicilerin canı sıkıldığı (ve kalbi kırıldığı) zaman kanalı hiç şüphesiz değiştirirler. Sadece kendiniz olmanızı tavsiye etmemin sebebi, bunun insanlara ilgi çekici gelecek olmasındandır. Twitter’da yaptığınız tek şey blogunuza yazdığınız yazıların linkini yapıştırmak olursa, sadık takipçilerinizi geri dönüşü olmadan kaybedebilirsiniz. Çünkü bir defa sizin ağınızından çıktıklarında kolay kolay geri dönmeyebilirler. En azından Twitter’da sizin ilginizi nelerin çektiğini gözden geçirin ve siz de aynı şeyi sunmaya çalışın.

Diğer yandan hedeflediğiniz ağı oluşturduğunuzda günde bir ileti yazmak ya da hiç ileti yazmamak takipçileriniz için yeterli olmayabilir. Onlarla etkileşiminizi kaybetmemek ve iletişimi koparmamak için her gün yeterli ve dengeli sayıda ileti yazın.

Blogunuzu twitter’la birleştirin.
Twitter’a sadece blogunuzdaki yazıların linkini yapıştırmanın hatalı bir davranış olduğunu belirtmiştim. Diğer bir yandan ise Twitter, blogunuzun okuyucu sayısını ciddi bir ölçüde artırabilecek güce sahiptir. Ve bu, Freelance çalışanlar için potansiyel müşterileri ile bağlantıya geçmek için çok daha önemli olabilir. Çünkü blogunuz, sunduğunuz hizmetlerin ve işinizdeki kalitenin tanıtımı için mükemmel bir araçtır. Twitter’da blog yazılarınızı yayınlayarak kişisel ve profesyonel vasfınızı paylaşmak, takipçilerinizin, yaptığınız işle ilgili güvenlerini kazanmanızı sağlar. Bu nedenle elbette blog yazılarınızın linklerini de Twitter’da yayınlayın. Bir freelance çalışan olarak hala blogunuz yoksa çok yakında yazacağım Freelance çalışanlar neden blog açmalı başlıklı makalemden faydalanabilirler.

Sırada Ne Var?

Bu adımların hepsini gerçekleştirdiğinizde Twitter bağlantı ağınızın genişlemesinde ve itibar kazanmanızda başarılı olabilirsiniz. Çok detaylı bir makale olmasa da başlangıç ve kullanım açısından faydalı bir Twitter rehberi olacağını düşünüyorum. Freelance işlerinizi büyütmek için sosyal medya ortamlarını kullanmanın çok önemli olduğunu unutmayın. Bu konuda biraz zaman harcayarak elde edebileceğiniz imkanları ve kazançları es geçmeyin.

Bu konuda unuttuğum ya da göz ardı ettiğimi düşündüğünüz noktalar olabilir. Eleştirilerinizi ve yorumlarınızı bekliyorum.

Benzerleri sosyal medya pazarında lider olmak adına her gün sitelerine yeni özellikler ekleyerek çabalasa da, freelance işlerinizde (özellikle web tasarım) bağlantı ağınızı genişleterek, sizi bu sektörün güçlü bir üyesi yaparak müşteri sayınızı artırmak için Twitter‘ı neden ve nasıl kullanmanız gerektiğini bir çok yönden açıklayabilirim.

Freelance çalışanlar bir yana, bence her blog yazarının bile yazılarını daha geniş kitleye duyurabilmesi için Twitter kullanması gerekiyor.

O halde Twitter’ın sadece anlık ileti yazılan bir fenomen olmadığını, freelance iş hayatınızda, kapalı olduğunu düşündüğünüz kapıları açma imkanı sunan son derece önemli bir fırsat olduğunu söylesem inanır mısınız?

Hadi başlayalım ozaman.

Twitter daha geniş bir bağlantı ağı sağlar.
İşinizle ilgili vermek istediğiniz bilgiyi daha etkili bir ifade ile nasıl sunacağınızı biliyorsanız, Twitter’daki sadık takipçileriniz, diğerlerine sizi anlatarak takipçi sayınızın artması ile doğru orantılı olarak internetteki itibarınızı da arttıracaktır. Elbette en önemli nokta kendinizi nasıl ifade ettiğinizdir. Eğer yanlış ifade ederseniz, gelişmeler de aksi yönde olacaktır. Fakat sonunda alacağız mükafat, risk almaya kesinlikle değer. Bugün bir çok freelance çalışan (özellikle Web tasarımcılar), müşterileriyle bir kez bile yüzyüze buluşmadan, işlerini internet üzerinden yürütüyor. İşte bu noktada, kullanıcı sayısı ve işlevi dikkate alındığında Twitter iş bağlantılarını sağlamak ve sürekli genişletmek açısından en önemli araçlardan biri haline gelmiştir.

Twitter sizi daha çok kişiye ulaştırır, sesinizi yükseltir.
Takipçi sayınızın artması, yazdıklarınızı okuyan kişi sayısının da artabilmesi anlamına gelir. Twitter size kısacık bir sürede yüzlerce hatta binlerce insana ulaşma imkanı sağlar. Kelimelerin gücü sınırsızdır ve bunu Twitter’da en büyük avantajınız olarak kullanabilirsiniz.

Twitter sizi meslektaşlarınızla buluşturur.
Twitter sayesinde tanıdığınız ya da tanımadığınız bir çok meslektaşınızla buluşmanız ve yaptığı işleri görmeniz mümkün. İlgilendiğiniz sektörde daha çok somut iş görmek ve daha çok meslektaş tanımak, size bir anlamda etkileşim kaynağı ve destek sağlayacaktır. Birbirinizin bloglarını okuyabilir, mailleşebilir hatta chat programları ile canlı sohbet edebilirsiniz. Böylelikle yaptığınız işlerle ilgili değerlendirme yaparak, bilen birinden fikir alabilirsiniz. Şahsen web tasarım konusundaki ustalığımı böyle bir yol izleyerek kazandım diyebilirim. Üstelik ayrıca ortak ilgi alanı olan arkadaşlar edinmiş oluyoruz.

Twitter ile söyledikleriniz çok daha hızlı yayılır.
Twitter, her söylediğinizi orman yangını mantığında çok hızlı bir şekilde yayıyor. Twitter’ı doğru kullanarak sağlam bir itibar kazandığınız takdirde, bir çok pazarlama şeklini sollayan ağızdan ağıza pazarlama (word of mouth marketing) konusunda iyi bir konuma yükselirsiniz. En doğru tabiriyle, kendinizi ve işinizi takipçilerinize beğendirirseniz, onlar da size müşteri yönlendirir.

Hala ikna olmadınız mı?
Bunlardan başka söyleyeceğim tek şey “deneseniz ne kaybedersiniz?” olur herhalde. Olumlu bir etkisini görmezseniz, en fazla biraz zaman kaybetmiş olursunuz. Bir çoğumuz için vaktin nakit olduğunu biliyorum ama küçük yatırımlar olağanüstü güzel sonuçlar doğurabilir. Bunun için denemeye değer bir platformdur Twitter.

Artık Twitter kullanmaya ikna olduysanız Freelance Çalışanlar Twitter Kullanırken Nelere Dikkat Etmeli? başlıklı yazımı bekleyin. Hala bu fırsattan yararlanmak istemiyorsanız, Twitter kullanmamak için bir kaç neden söyleyebilir misiniz?